Якуб Колас - Новая зямля (на белорусском языке)
Скачивание начинается... Если скачивание не началось автоматически, пожалуйста нажмите на эту ссылку.
Жалоба
Напишите нам, и мы в срочном порядке примем меры.
Описание книги "Новая зямля (на белорусском языке)"
Описание и краткое содержание "Новая зямля (на белорусском языке)" читать бесплатно онлайн.
Застылi рэчкi, азярыны
Пад гнётам белай кажурыны.
Лёд на лугах, як люстра, ззяе,
I сонца зрэдку ў iм гуляе...
Настане ноч - i ўсюды цiха,
Хiба завые дзе ваўчыха
Сярод трушчобы ў цёмным лесе
Ды гучна лусне гонта ў стрэсе...
Але што гэта? што за гукi?
Адкуль яны? Чые то рукi
Забiлi цяжка малатамi,
Як тыя конi капытамi?
Якiя там майстры майструюць?
I што куюць? над чым працуюць?
Стаiш i ловiш зыкi тыя,
А луг трашчыць, гудзе i вые;
То рэзкi трэск там панясецца,
Бы чорт лазаты засмяецца,
То заскавыча, то застогне,
Ды так, што ўсё, здаецца, дрогне;
Не то сякера мерна чэша,
Не то хтось кашляе цi брэша.
Гу-гу! - штось гукне, садрыгнецца,
Бах-бах! - на гук той адзавецца
I аж па лесе пойдзе рэхам
Ды зарагоча дробным смехам
То тут, то там ды як засвiшча
Як бы там чортава iгрышча!..
Ўсю ноч, ад рэчкi i па Нёман,
Ушыр, удоўж нясецца гоман
Няўцямны, сцiшны i таемны
I разам страшны i прыемны.
А ноч цiхутка; ў багне цёмнай
Пустэлi страшнай i бязмоўнай
Гараць дрыготна, ззяюць зоркi,
Як найдарожшыя пацёркi,
То паасобку, то гурткамi,
То брыльянцiстымi радкамi,
I iх пучочкi-златаблёсткi
Наўкола кiдаюць пялёсткi;
Яны гараць, жывуць i граюць,
Бы вочкi там чыесь мiргаюць;
Ды зрэдку ў небе дзесь далёка
Над лесам тым у момант вока
Мiгнецца стужка агнявая
То знiчка згасне залатая.
Вось выйдуць хлопцы гуртам з хаты
На гэты час, як неба шаты
Раскiне гожа над зямлёю
I вее згодаю святою.
- Ша! Цiха вы, не гаманеце!..
О, што ж та дзеецца на свеце?
I хлопцы разам зацiхаюць
I на Алеся пазiраюць;
Алесь замёр, здзiўлення поўны,
Глядзiць у луг, стаiць бязмоўны,
У бок лугоў руку трымае.
- Во, во! што, чуеце? страляе!
- Што гэта, хлопцы? вось дык дзiва!
Дарэктар шэпча палахлiва.
Няўжо з Нясвiжа б'юць гарматы?
I Яська кiнуўся дахаты.
- Ой, дзядзька, цётка! - ён галосiць,
I нейкi рух яго аж носiць.
Iдзеце борздзенька, iдзеце.
Там штось грымiць, ну, паглядзеце!
I так завойкаў, так завохаў,
Што ўсiх у хаце напалохаў.
- Ну, я табе, брат, мала веру:
Перабiраеш трохi меру,
Антось на гэта адазваўся,
Але на двор пашыбаваўся,
Кажух накiнуўшы на плечы;
I мацi праснiцу да печы
Таксама ставiць, прысланяе,
На двор за iмi выпаўзае.
Пасталi ўсе, стаяць маўклiва
I вухам ловяць тое дзiва.
А луг бубнiць таемна, глуха,
Як бы ў кадушку б'юць з-за вуха.
- А што, цi чуеце? Што гэта?
Дарэктар цiхенька пытае;
Самога страх так i шугае.
- Эх, Яська, брат, iдзе камета!
Прапалi мы - сканчэнне света!
Антось гаворыць, чуць не плача.
Прапаў ты, Яська-небарача,
I не пабачыш бацьку з маткай,
Хоць папрашчаўся б з роднай хаткай:
Яе ўжо бачыць не надзейся!
- Не, дзядзька, што гэта, не смейся,
Антося хлопцы абступiлi
I разам тут загаманiлi.
- Iдзеце ў хату! - кажа мацi.
Калi ўжо гiнуць - гiнь у хаце.
Адразу хлопцы схамянулiсь,
Што ў нечым моцна абманулiсь,
I стала болей iм цiкава,
У чым тут сiла тая, справа.
Антось у хату йдзе, рагоча,
Тлумачыць зразу ён не хоча:
Ахвоту меў-такi, прызнацца,
Ён трохi з Яськi насмяяцца,
А хлопцы голавы ўскруцiлi,
Ў хаду ўсе спосабы пусцiлi,
Найсцi прычыну тую квапяць,
Але на след нiяк не трапяць.
- Ну, дзядзька, годзе ўжо смяяцца;
Самiм нам трудна дагадацца,
Адкуль, з чаго такiя гукi?
- А ты ж выкладваеш навукi,
I iмi розум твой начынен,
Ты гэта ведаць сам павiнен:
Якi ж з цябе настаўнiк, браце?
Не многа ж гэтага багацця
Ў тваёй галоўцы, мой нябожа!..
Ну, хто дарэктару паможа?
Тут дзядзька вучняў аглядае.
Напэўна Костусь адгадае...
Ну, Костусь, брат, зрабi iм брыдка:
Тут штука проста, вачавiдка!
I ўсе на Костуся зiрнулi,
Але адказу не пачулi.
- Кажы смялей! Ну, думаць годзе,
Ты ж любiш коўзацца па лёдзе!..
- Бадай вы, дурнi, пагарэлi!
Прамовiў бацька тут з пасцелi;
Ён там драмаў, цяпер падняўся
I сам у гутарку ўмяшаўся,
Каля камiнку стаўшы збоку.
- Няўжо ж у вас не хопiць клёку
Такое глупства расшалопаць?
Па мордзе б, гадаў, вас нашлёпаць,
Тады б вы сцямiлi навуку,
Найшлi б прычыны таго груку!
Маўчаць яны, насы спусцiлi,
Сядзiць дарэктар, як на шыле,
Нагналi ж чэрцi iм занозу.
- Дык гэта ж лёд трашчыць з марозу!
Алесь i Костусь выпадкова
Гукнулi разам ў адно слова.
Тут бацька зразу адпусцiўся,
Павесялеў i праяснiўся.
- Вот малайцы!.. а вы што, цеслi?
Гулу вам меншыя паднеслi!
Адзiн - бальшун, другi - дарэктар
I тлумачэльнiк разам, лектар...
- Фэ! брыдка вам! - iх дзядзька журыць,
А Ўладзя толькi бровы хмурыць.
- А-ей, якая мудрасць гэта:
Яе забыў я трэцце лета!
- О, ты Сальмон у нас вялiкi,
Як на чытанне, так на лiкi,
А вось скажы, калi ты кемны:
Чаму трашчыць так лёд надземны?
Другая вынiкла задача;
Пацее Яська, чуць не плача,
Сказаць штось хоча i баiцца
Утрацiць гонар, памылiцца,
I Ўладзя вочы апускае.
- А справа, бачыце, такая,
Антось тут сам пачаў тлумачыць:
Была паводка гэта, значыць,
Вада па лузе разлiлася,
А потым лёдам занялася,
Мароз падскочыў ды прыцiснуў,
Вада i збегла, лёд павiснуў:
Цяпер нанiз ён ападае,
А лёд таўшчэрны, важкасць мае,
А памiж лёду i вадою,
Ўнiзе пад мёрзлаю зямлёю
Пустое места астаецца,
I вось як глыза садрыгнецца,
Яна i грукне, як з гарматы...
Ну, зразумелi, небажаты?
- I я так думаў, - Ясь азваўся,
Ды толькi выказаць баяўся.
- I я даўно ўсё гэта ведаў,
Але маўчаў... - Ты, бiзун дзедаў!
На Ўладзю бацька напусцiўся,
Глядзi: я бачу - распусцiўся!
Маўчаў бы лепш ды хоць шалопаў
Ды менш губою гэтай лёпаў...
Не будзе сэнсу з цябе, хлопча:
У гразь жыццё цябе затопча
З тваёй навукай гэтай разам,
I будзеш век ты каламазам!
- Ну, што ж? i колы мазаць трэба,
Абы якi кусок мне хлеба,
Тужлiва Ўладзя зазначае
I смех агульны выклiкае.
- А вось i я пытанне маю!
Чакайце ж, я вас запытаю,
Да старшых Костусь прамаўляе,
I гнеў ён бацькаў адхiляе:
- А што, скажэце, зорка значыць,
Якой нiхто мо i не бачыць:
Яна маланкай мiгатнецца
I згасне. Дзе ж яна дзяецца?
I да зямлi не далятае,
А проста дзесь яна знiкае?
I змоўклi ўсе адразу ў хаце:
Як адказаць? З чаго пачацi?
- Ага! - тут хлопцы падхапiлi.
Цяпер i мы вас ушчамiлi.
- Што нам з таго, што гiнуць знiчкi?
I клопат будзе невялiчкi,
Калi прычын iх знаць не будзем:
Якая з iх карысць тут людзям?
Бярэ сам бацька перша слова.
I з'ява гэтая - не нова:
Яны штоночку вынiкаюць,
Але без следу прападаюць.
То - тайнасць божжа, яго воля.
Чаго мы, людзi, мо нiколi
I не дазнаемся, як трэба,
Бо то - вялiкая вучэба.
- Чаму? дазнацца мо i можна,
Гаворыць дзядзька асцярожна,
I пэўна ведае навука,
Што астраномiяй завецца,
Адкуль тут што i як бярэцца.
Замыславатая то штука,
А вось, як будзеце вучыцца,
То можна сэнсу i дабiцца,
Бо помню я, як сам вучыўся,
Нам штось пра iх казалi ў школе
I вытлумачвалi даволi,
Але цяпер пра то забыўся.
- I я, - тут мацi засмяялась,
Сказаць хацела, ды збаялась,
Якраз як наш дарэктар гэты.
Калi стваралiсь Богам светы,
Па зорцы светлай чалавеку
Назначыў Бог святы спрадвеку;
Яна жыццём яго кiруе
I лёс яго i смерць пiльнуе.
Чым больш з людзей хто выдатнейшы,
Таго i зоркi блеск яснейшы,
I гасне зорачка святая,
Калi даручаны сканае:
Вось так на небе адначасна
Яна мiгнецца i пагасне,
Як бы хто з жалю вочкi ўскiне
I невядома дзе загiне.
I неба слых тады прыклонiць,
I анел слёзку цiха зронiць...
Як я была яшчэ малою,
То дзед, бываючы ў настроi,
Часамi вёў апавяданнi
Аб гэтым зорачным знiканнi,
Яшчэ казаў: "Калi хто зможа,
Пакуль не згасне служка божжа,
Задумаць што ў мамэнт блiскання,
Таго ўсе споўняцца жаданнi".
Для хлопцаў гэта тлумачэнне
Найболей мела здавалення,
I ўсе iх думкi мiмаволi
Блукалi дзесь у божым полi;
Iх захапляў свет безгранiчны
I ўласны лёс iх таямнiчны.
XXII. НА ГЛУШЦОВЫХ ТОКАХ
Адбыў свой час панура люты.
Дзянёк патрошку прыбывае,
Прыветней сонейка блiскае,
I рве рачулка свае путы.
Iдзi, зiма, iдзi ў дарогу:
Прайшоў твой час, дзякаваць Богу!
Пабач, старая: там, у полi,
Чарнеюць леташнiя ролi!
А ўзгоркi вунь паразумнелi,
Бо вельмi значна палыселi.
А лес, глядзi, якi вясёлы!
I дуб смяецца, хоць i голы.
Паслухай добра: чуеш песнi?
Цяпер яны ўжо не заўчэснi,
Ужо бо сонейка праменнi
Гатуюць шлюбныя адзеннi
I ткуць карону дарагую
Вянчаць зямельку-маладую...
Подписывайтесь на наши страницы в социальных сетях.
Будьте в курсе последних книжных новинок, комментируйте, обсуждайте. Мы ждём Вас!
Похожие книги на "Новая зямля (на белорусском языке)"
Книги похожие на "Новая зямля (на белорусском языке)" читать онлайн или скачать бесплатно полные версии.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.
Отзывы о "Якуб Колас - Новая зямля (на белорусском языке)"
Отзывы читателей о книге "Новая зямля (на белорусском языке)", комментарии и мнения людей о произведении.