Якуб Колас - Новая зямля (на белорусском языке)
Скачивание начинается... Если скачивание не началось автоматически, пожалуйста нажмите на эту ссылку.
Жалоба
Напишите нам, и мы в срочном порядке примем меры.
Описание книги "Новая зямля (на белорусском языке)"
Описание и краткое содержание "Новая зямля (на белорусском языке)" читать бесплатно онлайн.
Пралегла роўненька чыгунка.
Вось пераезд, даўно знаёмы;
Правей вакзальныя харомы.
Антось зварочвае направа
Ды йдзе на станцыю рухава.
Ўсё там кiпiць, бы ў час разрухi,
Снуюць служачыя, як мухi,
Гудуць, шумяць, бы ў вуллi пчолы,
I ходзяць шумна балаголы,
Каменяцёсы з малатамi,
Гандляркi бегаюць з кашамi.
У лiхтарах агнi трапечуць!
А гандляры крычаць, шчабечуць
I б'юць у грудзi кулакамi,
Як бы забiць хацелi Шмульку.
А дзядзька палiць сваю люльку,
Сядзiць, другую накладае
I свайго сябра выглядае.
- А, брат Антонi! - дзядзька чуе.
Глядзiць - аж Драка сам шыбуе,
Iдзе, кiвае галавою
I газы пах нясе з сабою.
- Здароў, брат Донiс! - дзядзька рады,
Сябру кiвае для нарады:
- Скажы мне, браце, цi няможна,
Пры гэтым дзядзька асцярожна
Прыгнуўся к Донiсу, замяўся,
Ды Донiс зразу дагадаўся,
Што за патрэбу мае сябар,
Дык цi не можна б мне... за хабар
Крыху паехаць на машыне?
- А вось пастой, хай люд адхлыне,
Кур'ерскi пройдзе, а тым часам
Мы перамовiмся з Уласам...
Спакойны будзь: мы ўсё абладзiм,
Хоць на таварны, а пасадзiм.
- Дык ты, брат Донiс, пастарайся!
- Будзь пэўны, брат, не сумнявайся:
З казамi мы на торг паспеем.
У гэты момант лютым змеем
Ляцiць кур'ерскi. Задрыжалi
Ўсе шыбы ў вокнах на вакзале,
I ўвесь народ ураз мятнуўся,
I дзядзька наш не аглянуўся,
Як i яго людская хваля
Нясла, бы шчэпку ў перавале.
Як бы хто iх тут страшна спудзiў.
Плячук тут дзядзька прынапрудзiў,
Крутнуўся моцна навакола,
Чуць з ног не збiўшы балагола,
Ды наступiў на бот падпанку,
Зато мiж цел прабiў палянку
Ён гэтым моцным паваротам,
У цвёрды грунт упёршысь ботам.
Званок, другi i зараз трэцi,
I дрыгнуў поезд, быццам чэрцi
Яго сярдзiта скаланулi,
Дождж цэлы iскар сыпанулi
I страшным рогатам заржалi
Ды з дымам далей паiмчалi.
Вакзал пусцеў, люд распаўзаўся.
Антось сядзеў або сланяўся,
Балелi ногi, ўнiкла сiла,
А спаць так моцненька кланiла!
- Ну, што, Антонi, рыбу вудзiш?
Заснеш, брат, потым i не ўзбудзiш.
Хадзем, брат, вып'ем, пагаворым!
Сябры выходзяць крокам скорым.
Сядзяць за пiвам, выпiваюць,
Аб розных справах разважаюць,
А пiва iм вяселiць душы,
I чырванеюць у iх вушы;
А праз кароткую хвiлiну
Антось садзiўся на машыну.
На паравозе без бiлета
Чхаў да Баранавiч дасвета.
Вiдаць, у добрую часiну
Збiраўся дзядзька ў пуцявiну:
Ў Баранавiчах налучыўся
Кандуктар добры: ён згадзiўся
Давезцi ў Вiльню дзядзьку сходна.
Ўздыхнуў тут дзядзька наш свабодна
I, азiраючысь трывожна,
Ў вагон шыбуе асцярожна,
Куды кандуктар тыкнуў пальцам.
I вось наш дзядзька едзе "зайцам".
Тым часам сонейка ўсхадзiла,
Палёў узгоркi залацiла,
I белаватаю смугою
Туман навiснуў над вадою.
Вагон бiтком набiт народам.
Iмчыцца поезд поўным ходам,
I толькi пыл ён падымае,
Як ад табакi, дзядзька чхае.
Пайшоў кандуктар i вачамi
Шукае торбу з кутасамi.
Стхарыўся дзядзька у куточку,
I торба з iм на тым кiёчку,
З якiм наш дзядзька пехатою
Учора йшоў адзiн душою.
Не спаў ён праве цэлай ночы,
На свет глядзець не хочуць вочы,
А галава сама гуляе,
Машыне тахты выбiвае:
Нанiз падзе, назад рванецца,
Туды-сюды яна качнецца
I грукне ў сцену, як дурная,
Як толькi карк яе трымае!
Так на вяселлi маладуха,
Калi датне яе сiвуха,
Забудзе ўсё ды пойдзе ў скокi
I чэша дробна, рукi - ў бокi,
Не чуе долу пад нагамi
I плешча ў тахт яна рукамi.
"Лягаш" у дзядзьку ўцiкаваўся
I, як з iм толькi параўняўся,
Пад бок штурхнуў яго рукою,
Маргнуў, паклiкаў галавою.
Ўсхапiўся дзядзька наш праворна
I за кандуктарам пакорна
Iдзе ён, стомлены, заспаны,
Не раз схiнуўшыся, як п'яны.
Прывёў ён дзядзьку ў карыдорчык
(Абодвух iх трымае ворчык).
- Iдзi сюды! - кандуктар кажа.
Я буду сам стаяць на стражы
Iдзе кантроль, дык ты схавайся,
Сядзi цiшком, не адзывайся,
Не кашляй моцна i не грукай!
I з гэтай мудраю навукай
Кандуктар дзверы адчыняе,
I хiтра пломбу ён знiмае,
Засадзiць гвозд, ключом пакруцiць,
А страх аж вочы дзядзьку муцiць,
I губа ходзiць, бы ў жаробкi.
Тым часам дзверы бруднай "топкi"
Ўраз адамкнуў кандуктар лоўка
I зачынiў, бы ў клетцы воўка,
Запхнуўшы дзядзьку чуць не сiлай
Да гэтай дзiркi апастылай.
Ступiў наш дзядзька крок, спынiўся
I свет яму тут зачынiўся,
Стаiць, як дурань, небарака.
- Куды ж ты ўпхнуў мяне, вужака?
Бадай ты спрах з сваёй нарою!
Гамонiць дзядзька сам з сабою.
- Ну ж, удружыў, гад! вось усунуў!
I ў цёмны кут ён злосна плюнуў.
- Ах, вэй! што гэта? цi сляпы ты?
То ж тут жа мы! - з кутка сярдзiты
Пачуўся голас чалавечы,
Аж узнялiся ў дзядзькi плечы,
Ды каб схаваць, што ён спужаўся,
Спакойна дзядзька адазваўся:
- А, гэта вы! Нашто ж пад слiну
Было вам ставiць абразiну?
Тут толькi стаў ён прыглядацца
"Зайцы" сярдзiта мiтусяцца.
Яны даўно ўжо там стаялi,
Як мышы з норак, выглядалi.
Пярэднi з iх, такi вяртлявы,
Яшчэ ўсё цёрся аб рукавы.
Было ўсё чорна тут ад сажы,
Насiлась густа пылу пража;
Адно акенечка i тое
Глядзела цьмяна насляпое.
А цесната - нi стаць, нi сесцi,
Тырчы, як пень, на адным месце!
Але сяк-так прымайстраваўся
Наш падарожны каля печы,
Размяў крыху грудзiну, плечы
I закурыць нарыхтаваўся,
У кут паставiўшы крывульку.
Дастаў капшук, агледзеў люльку,
Прадзьмуў цыбук, задаўшы смроду,
Аж пасажыр сiвабароды
Даўно ўжо ён на дзядзьку дзьмуўся
Шмаргнуўшы носам, адвярнуўся.
Але наш дзядзька не шманае:
Тытун у люльку накладае;
Тытун быў свой, а не куплёны,
I драў ён горла, як шалёны,
I, як казаў у нас Дзямешка,
Па галаве бiў, як даўбешка.
Тытун быў хвацкi, адмысловы,
I не адзiн курэц здаровы,
Хвацiўшы дыму галт знячэўку,
Як бы спiрытусу кватэрку,
I чхаў, i пырхаў з паўгадзiны,
I выцiраў з вачэй слязiны,
Аж пуп яго трашчаў i рваўся
(Ён бесарабскiм называўся
Тытун той дзядзькаў самавiты).
Як чорт, быў дым яго сярдзiты.
Наклаўшы люльку, выняў скалку,
Адкалупiў ён цыру галку
I гасiць крэсiвам. Iскрынкi,
Як залаценькiя пылiнкi,
З нягромкiм трэскам узвiлiся,
На цыр багата палiлiся.
Вось дзядзька люльку раздзiмае,
Цыбук хрыпiць, пiшчыць, спявае.
Дым усё большымi клубамi
Звiсае ў дзядзькi над вусамi.
I вось як люлька разгарэлась
Курыць даўно яму хацелась,
Набраў ён дыму рот паўнюткi
Цягнуў не меней паўмiнуткi
I клуб, як з комiна, пускае.
Нясецца дым, насы зрывае,
"Зайцам" духi ён забiвае;
I мух тым дымам даняло:
Гудуць жалобна, б'юцца ў шкло.
Падняўся кашаль мiж "зайцамi",
I ўсе зашморгалi насамi.
- Ой, фэ! не вытрываць! ратуйце!
Хоць нашу старасць пашкадуйце!
Крычаць "зайцы" ўсе ў адзiн голас
I на бародах скубуць волас,
А дзядзька пыхкае клубамi
I смех хавае пад вусамi.
Ды ў гэты момант з карыдора
Пачуўся голас кандуктора
I грук у дзверы кулакамi.
- Эй ты, там, торба з кутасамi!
Якога чорта гэта смалiш?
Ты мне вагон увесь развалiш!
Пакiнь курыць, бо i праз дзверы
Праходзiць дым сюды без меры...
Але i дым: аж з ног скiдае!
Ну, проста нос табе зрывае!
Кантроль, даў Бог, прайшоў удатна.
Вайшлi ў вагон, i так прыятна
Ў вагоне дзядзьку паказалась!
Прад iм раўнiна рассцiлалась
Палёў, засеяных хлябамi;
Загоны стройнымi радамi
Антосю вочы весялiлi
I на працягу цэлай мiлi
Узад пачцiва адхадзiлi
I расступалiсь прад машынай,
Як кавалеры прад дзяўчынай
Цi як прад свёкрам маладзiца.
Яна ж, як вольная арлiца,
Ляцiць стралою, грозна дыша
I сiвым дымам цяжка пыша.
I кожны мiг каля чыгункi
З'яўлялiсь новыя малюнкi:
Слупы мiльгалi верставыя,
Дарожкi, сцежачкi крывыя,
Што чуць заметна спамiж збожжа
Вiлiся йстужкаю прыгожа;
Лясы, гаёчкi вынiкалi,
I цэрквы вежамi блiшчалi
Ў жывых вянках бяроз i клёнаў,
I пакручастых рэчак гоны,
I мiгацелi сёлы, дворы,
Сады, курганы, касагоры.
- Ото разгон i шыр якая!
З сабою дзядзька разважае.
Зiрнеш - не згледзiш канца-краю,
I гэта ўся зямлi армада
Гаспадара-цара аблада!
Вялiкi ён багач на свеце,
Ды толькi бедны яго дзецi:
Ядуць хлябок яны з мякiнай,
"Зайцамi" ездзяць на машыне.
Якiя дворы, Божа мiлы!
А ўсюды бедны люд пахiлы
Кiшыць, гаротны, як мурашкi,
I ўздых задушаны ды цяжкi
Гатоў з грудзей яго прарвацца,
На гоман думак адазвацца.
"Эх, дзецца людзям бедным недзе!"
I ўспомнiў дзядзька, куды едзе
Подписывайтесь на наши страницы в социальных сетях.
Будьте в курсе последних книжных новинок, комментируйте, обсуждайте. Мы ждём Вас!
Похожие книги на "Новая зямля (на белорусском языке)"
Книги похожие на "Новая зямля (на белорусском языке)" читать онлайн или скачать бесплатно полные версии.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.
Отзывы о "Якуб Колас - Новая зямля (на белорусском языке)"
Отзывы читателей о книге "Новая зямля (на белорусском языке)", комментарии и мнения людей о произведении.